Rocznicowy przegląd wydarzeń sprzed lat. Tych znanych i tych zapomnianych. Gdyż, jako rzecze Cycero, historia testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, magistra vitae.
Blog > Komentarze do wpisu
7 VIII 1714. Szwedzkie olbrzymy w rosyjskim potrzasku
Rosja, od setek lat mająca dostęp do mórz arktycznych, przez Szwecję i Polskę była jednak odcięta od Morza Bałtyckiego. Zmieniła to dopiero „wielka wojna północna” w początkach XVIII wieku.

SZWEDZKIE OLBRZYMY W ROSYJSKIM POTRZASKU

7 sierpnia 1714

 

7 sierpnia 1714 roku flota rosyjska pokonała flotę szwedzką w bitwie pod Półwyspem Hanko u wybrzeży południowej Finlandii.


Pierwsze próby budowy floty na Bałtyku Rosjanie przeprowadzili podczas wojny ze Szwecją w latach 1656-1658, gdy zdobyli tereny dzisiejszej Łotwy. Jednak pokój zawarty po wojnie przywracał status quo, a wszystkie skonstruowane jednostki zostały zniszczone.


Gdy wybuchła kolejna wojna ze Szwecja, tzw. „wielka wojna północna”, car Piotr Wielki podjął w 1702 roku decyzję o stworzeniu Floty Bałtyckiej. Pierwsze jednostki zostały zbudowane w Lodejnym Polu nad Jeziorem Ładoga, a pierwszym dowódcą floty został holenderski admirał Cornelius Cruys. Od 1703 roku bazą floty bałtyckiej był Kronsztad, założony na świeżo zdobytej wyspie Kotlin w Zatoce Fińskiej.


Jednak na Bałtyku dominowała wciąż Szwecja, okresowo ścierając się w południowej jego części z sojusznikiem Rosji, Danią.


Wiosną 1713 roku Piotr Wielki rozpoczął ofensywę w szwedzkiej Finlandii. Armia rosyjska szybko posuwała się w kierunku Turku, leżącego na południowo-zachodnim wybrzeżu. Jednak od strony morza była odcięta od Rosji przez blokującą fińskie wybrzeża potężną flotę szwedzką.


22 maja 1714 roku z Kronsztadu wyruszyła rosyjska pod dowództwem admirała Fiodora Apraksina. Liczyła 99 galer a jej zadaniem było otworzenie morskiego połączenia z Turku.


Gdy rosyjska flota przybyła w pobliże Półwyspu Hanko, niecałe sto kilometrów od celu wyprawy, spotkała się z flotą szwedzką dowodzoną przez wiceadmirała Gustafa Wattranga. Wattrang posiadała 16 okrętów liniowych i 14 mniejszych jednostek. Rosyjskie galery, głównie małe wiosłowo-żaglowe skampaweje, nie mogły liczyć na równorzędną walkę ze szwedzkimi olbrzymami. Dominowały nad nimi jednak szybkością i zwrotnością.

 

Bitwa pod Hanko

Szwedzkie okręty okrążone przez rosyjskie galery podczas bitwy pod Hanko,

7 sierpnia 1714 roku;

obraz rosyjskiego malarza Aleksieja Bogoljubowa z 1877 roku


Apraksin był zdeterminowany płynąć dalej i wezwał posiłki. Prośba o pomoc została wysłana do cara, który z resztą Floty Bałtyckiej stał w Rewlu w Estonii, dzisiejszym Tallinie.


31 lipca Piotr Wielki objął dowództwo nad stojącą nad flotą rosyjską, stojącą na redzie Tvarminne, na wschodnim brzegu Półwyspu Hanko.


Pierwszą próbą przedarcia się przez szwedzkie linie była próba przepchnięcia galer przez półwysep. W tym celu car rozkazał budowę w najwęższym, liczącym ok. 2,5 kilometra, miejscu półwyspu pomostu na palach mającego służyć do przeciągania galer na drugą stronę, do Rilaksfjördu. Tarcie zredukować miały skóry wołowe umieszczone między pomostem a przepychanymi okrętami. Pierwszą galerę udało się przepchnąć bez większych problemów, jednak druga została poważnie uszkodzona, w następstwie czego zrezygnowano z tego pomysłu.  Admirał Wattrang dowiedział się o tej próbie Rosjan i wysłał niewielką eskadrę złożoną z 11 okrętów, dowodzoną przez kontradmirała Nilsa Ehrenskiölda, by przechwycić przerzucone przez półwysep rosyjskie galery.


Drugą próbę Rosjanie podjęli 6 sierpnia, pragnąc wykorzystać bezwietrzną pogodę. W takich warunkach małe galery rosyjskie mogły łatwo manewrować, w odróżnieniu od ciężkich liniowców szwedzkich, które bez wiatru były praktycznie nieruchome. Na początek car wysłał do walki 35 małych galer. Galery rosyjskie obeszły unieruchomioną flotę Wattranga od strony otwartego morza i dotarły do Rilaksfjördu, gdzie zablokowały eskadrę Ehrenskiölda.


Flota Wattranga podjęła teraz próbę zablokowania tych okrętów rosyjskich, które zdołały się przedrzeć. Jednak Piotr Wielki o północy z 6 na 7 sierpnia wydał rozkaz pozostałym okrętom swej floty by przebiły się przez szwedzkie linie. Zadanie to w pełni się udało, a stracono tylko jedną galerę, która osiadła na mieliźnie. Po drugiej stronie półwyspu znalazła się teraz cała flota rosyjska.

 

275-lecie bitwy pod Hanko

Znaczek radziecki z 1989 roku

upamiętniający 275-lecie bitwy pod Hanko;

w prawym górnym rogu Piotr I Wielki (1672-1725),

car Rosji w latach 1689-1725


Po przebiciu się całej floty rosyjskiej wysłana wcześniej eskadra Ehrenskiölda została otoczona. W takiej sytuacji Ehrenskiöld wydał swym okrętom rozkaz, by między dwoma wyspami utworzyły linię defensywną.


Największy z otoczonych szwedzkich okrętów, flagowy „Elefant, zwrócony był burtą do zbliżających się okrętów rosyjskich. Z każdej strony okrętu flagowego wzdłuż jego boku stanęły trzy galery, natomiast przed jego dziobem i za jego rufą ustawiły się po dwie mniejsze jednostki. Po tym jak Ehrenskiöld nie zgodził się na kapitulację, Rosjanie zaatakowali w drugiej połowie dnia. Rosyjskie galery, dowodzone osobiście przez cara, atakowały dwukrotnie, za pierwszym razem w sile 35 galer, a za drugim w sile 80 galer. Oba ataki zostały jednak odparte. Dopiero trzeci atak, przeprowadzony w sile 95 galer, doprowadził do zdobycia szwedzkich okrętów. Ehrenskiöld wzięty został do niewoli na pokładzie swego własnego okrętu flagowego. Zwycięstwo Rosjan było zupełne, a cała bitwa od chwili pierwszego ataku do zdobycia ostatniego szwedzkiego okrętu trwała 3 godziny.


Szwedzi stracili 361 zabitych, 350 rannych oraz 257 jeńców. Stracili wszystkie 11 okrętów eskadry Ehrenskiölda. Rosjanie mieli 222 zabitych i 342 rannych. Admirał Wattrang 8 sierpnia odpłynął w kierunku Wysp Alandzkich, a szlak morski wzdłuż wybrzeży Finlandii dostał się pod kontrolę rosyjską.


Bitwa pod Hanko była pierwszym znaczącym zwycięstwem rosyjskiej floty. Oznaczała także koniec szwedzkiego panowania na morzu, co pozwoliło Rosji okupować Finlandię aż do kończącego wojnę w 1721 roku traktatu w Nystad.

piątek, 05 sierpnia 2011, przemyslaw_kmieciak