Rocznicowy przegląd wydarzeń sprzed lat. Tych znanych i tych zapomnianych. Gdyż, jako rzecze Cycero, historia testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, magistra vitae.
Blog > Komentarze do wpisu
11 IX 1697. Rzeź Turków na brzegu Cisy
Dla nas ostatnią bitwą tej wojny było starcie pod Podhajcami z września 1698 roku, jednak jej losy rozstrzygnęły się rok wcześniej na innym froncie.

RZEŹ TURKÓW NA BRZEGU CISY

11 września 1697

 

11 września 1697 roku pod Zentą, w dzisiejszej północnej Serbii, armia austriacka rozbiła wojska tureckie.


Od 1683 roku Turcja toczyła wojnę z tzw. „Ligą Świętą”, złożoną z Austrii, Polski, Wenecji i Rosji. Po udanej odsieczy Wiednia, toczono ją na Węgrzech, na Podolu i Ukrainie, w księstwach naddunajskich, w Siedmiogrodzie, w Chanacie Krymskim i na Morzu Egejskim. Początkowo duże sukcesy odnosiła armia austriacka, okupując Belgrad i Nizinę Panońską. Jednak w 1690 roku Turcy odbili Belgrad i kwestia zwycięstwa wciąż pozostawała otwarta.


5 lipca 1697 roku dowódcą armii austriackiej mianowany został marszałek Eugeniusz Sabaudzki, syn francuskiego generała i siostrzenicy francuskiego premiera Julesa Mazarina. Z powodu słabowitości początkowo planowany był do kariery kościelnej, jednak w końcu zdecydował się na służbę w wojsku. Gdy król Francji Ludwik XIV odmówił mu miejsca w armii francuskiej, Eugeniusz przeniósł się do Austrii i zaoferował swe usługi monarchii habsburskiej. Jego pierwszą bitwą była owa słynna odsiecz wiedeńska.


W lipcu 1697 roku armia Eugeniusza Sabaudzkiego liczyła 70 tysięcy żołnierzy niemieckich, austriackich, węgierskich, serbskich i chorwackich, lecz była nieprzygotowana do walki. Ponieważ skarb państwa był pusty, marszałek musiał pożyczać pieniądze, by być w stanie opłacić żołd i zapewnić armię opiekę medyczną.

 

Eugeniusz Sabaudzki

marszałek Eugeniusz Sabaudzki (1663-1736)


Gdy nadeszły wieści, że sułtan Mustafa II wraz ze swoją armią jest w Belgradzie, Eugeniusz zdecydował, że skoncentruje wszystkie dostępne siły ze Słowacji i z Transylwanii. Udało się zebrać około 34 tysięcy piechoty i 16 tysięcy jeźdźców, którzy zebrali się 18 lipca w Kolucie, w dzisiejszej północno-zachodniej Serbii. Armia ruszyła na wschód, licząc na szybkie starcie z wojskiem Mustafy II.


Sułtan jednak ruszył na północ, z zamiarem zdobycia twierdzy Szeged na Węgrzech. Prowadził 80 tysięcy żołnierzy, w tym oddziały „kuruców” – antyhabsburskich powstańców węgierskich Imre Thokoly’ego. Armia Eugeniusza pomaszerowała w ślad za nim.


Mustafa II wkrótce zarzucił plan ataku na Szeged i postanowił wrócić na zimowiska w okolicach Temeszvaru w dzisiejszej zachodniej Rumunii.


Gdy 11 września 1697 roku, armia turecka próbowała przeprawić się na wschodnią stronę rzeki Cisy w pobliżu Zenty, niespodziewanie pojawiły się wojska Eugeniusza. Austriacki marszałek od schwytanego wcześniej jeńca znał zamiary sułtana.

 

Bitwa pod Zentą

Bitwa pod Zentą,

11 września 1697 roku


Sułtan Mustafa II z większą częścią jazdy i cięższymi działami był już na wschodnim brzegu rzeki. Na zachodnim brzegu w umocnionym obozie, znajdowała się pod wodzą wielkiego wezyra Elmasa Mehmeda Paszy większość piechoty i artylerii oraz kilka tysięcy jazdy. Pod osłoną ognia potężnej baterii, ustawionej w centrum, Austriacy rozwinęli się, osaczając półkolem oparte o rzekę pozycje tureckie. Zza umocnień wyszła do walki jazda turecka, ale została zepchnięta do obozu. W czasie walki Austriacy wykryli mieliznę w pobliżu prawego skrzydła tureckiego i obsadzili ją artylerią i piechotą. Część tej piechoty uderzyła na tyły prawego skrzydła tureckiego, związanego już szturmem z frontu, a pozostała zamknęła Turkom drogę do mostu, ostrzeliwanego już wcześniej przez artylerię obu skrzydeł austriackich. Również, w innych punktach nacierająca piechota austriacka, wsparta jazdą, odniosła powodzenie. Turcy zostali osaczeni i rozpoczęła się rzeź. Na ten widok wojsko tureckie na wschodnim brzegu Cisy uciekło.


20 tysięcy Turków zginęło w bitwie. Z rąk własnych spanikowanych żołnierzy zginął wielki wezyr Elmas Mehmed Pasza. Dodatkowe 10 tysięcy utopiło się w Cisie. W ręce austriackie trafiło 87 z 90 dział tureckich. Sułtan stracił swój harem, monarszy skarb i pieczęć. Austriacy stracili zaledwie 429 zabitych.


Bitwa udowodniła fenomenalne zdolności przywódcze Eugeniusza Sabaudzkiego, jego umiejętności taktyczne, zdolność do śmiałych decyzji i do inspirowania swoich żołnierzy. Po bitwie rozproszona armia turecka nie stawiała oporu dalszym działaniom Austriaków. Eugeniusz skierował swoją armię na Bośnię, gdzie zdobył i splądrował Sarajewo. Triumfalnie powrócił do Wiednia w listopadzie 1697 roku.


Austriacki marszałek został bohaterem na skalę europejską, a zwycięstwo pod Zentą było punktem przełomowym wojny. Zakończył ją pokój w Karłowicach, podpisany 26 stycznia 1699 roku. Turcja musiała zgodzić się na ciężkie warunki. Austria zajęła Węgry z Siedmiogrodem, Polska Ukrainę i Podole, a Wenecja Dalmację i Peloponez. Zawarty rok później pokój turecko-rosyjski oznaczał dla Turcji stratę jeszcze Azowa nad Morzem Czarnym. Austria obok Rosji stała się najważniejszą potęgą Europy Środkowo-Wschodniej.

środa, 14 września 2011, przemyslaw_kmieciak

Polecane wpisy