Rocznicowy przegląd wydarzeń sprzed lat. Tych znanych i tych zapomnianych. Gdyż, jako rzecze Cycero, historia testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, magistra vitae.
Blog > Komentarze do wpisu
12 IX 1185. Lincz na krwawym cesarzu
Rządy cesarza Andronika były krótkie i naznaczone terrorem. Rozpoczęły się od krwawej masakry na ulicach Konstantynopola, a zakończyły się zlinczowaniem samego monarchy.

LINCZ NA KRWAWYM CESARZU

12 września 1185

 

12 września 1185 roku w Konstantynopolu zlinczowano cesarza bizantyńskiego Andronika I Komnena.


24 września 1180 roku zmarł cesarz bizantyński Manuel I Komnen. Jego następcą został 11-letni syn, Aleksy II Komnen. Urząd regenta objęła wdowa po zmarłym cesarzu, Maria z Antiochii. Mimo, że oficjalnie została zakonnicą to faktycznie była teraz kochanką Aleksego, bratanka Manuela I.


Wywodząca się spośród zachodnich krzyżowców regentka była niepopularna wśród Greków. Obawiając się, że władza w Bizancjum może na stałe trafić w ręce Marii z Antiochii i jej kochanka, stronnicy Aleksego II próbowali wywołać bunt przeciwko regentce. Opozycji przewodzili córka Manuela I i jego pierwszej żony Berthy von Sulzbach, Maria Komnen wraz z mężem Ranieri di Monferrato, choć ten sam był pochodzenia łacińskiego. Maria Komnen uważała się za prawowitą następczynię tronu bizantyńskiego, jako najstarsze dziecko Manuela I.


Na ulicach Konstantynopola doszło do zamieszek. Buntownicy schronili się w świątyni Hagia Sophia. Słabsi liczebnie zdecydowali się przyjąć ofertę amnestii i 2 maja 1182 roku przerwali rebelię. Wtedy to w Konstantynopolu pojawił się kolejny pretendent do tronu, kuzyn Manuela I, Andronik Komnen, który za rządów poprzedniego cesarza był 12 lat więziony, a potem żył na wygnaniu w Haliczu, Damaszku, Bagdadzie i na Kaukazie. O jego pomoc zabiegała wcześniej Maria Komnen.


Przybycie Andronika sprowokowało mieszkańców miasta do eksplozji nienawiści w stosunku do łacinników, kontrolujących gospodarkę państwa. W krwawej masakrze zginęło być może nawet 80 tysięcy osób, głównie weneckich, genueńskich i pizańskich kupców. Zniszczono łacińskie kościoły i szpitale. Nie oszczędzano ani kobiet ani dzieci. Głowa przedstawiciel papieża w Konstantynopolu, kardynała Jana, była ciągnięta po ulicach miasta przyczepiona do psich ogonów. Cztery tysiące ocalałych z masakry sprzedano w niewolę Turkom.

 

Andronik I Komnen

Andronik I Komnen (1118-1185),

cesarz bizantyński w latach 1183-1185


Choć sam Andronik nie wykazywał się jakąś wyjątkowo antyłacińską postawą, nie zrobił nic by przerwać masakrę. Jego samego w marszu do Konstantynopola wspierały muzułmańskie kontyngenty. Gdy miasto spłynęło krwią, faktyczna władza spoczęła w rękach właśnie Andronika.


Andronik rozpoczął teraz likwidację wszystkich stojących mu na drodze do samodzielnych rządów. W lipcu 1182 roku otruci zostali Maria Komnen i Ranieri di Monferrato. Następnie Maria z Antiochii została aresztowana, a Aleksy II zmuszony do podpisania wyroku śmierci na matkę. Bezskutecznie próbowała prosić o ratunek swojego szwagra, króla Węgier Belę III. 27 sierpnia 1182 roku Maria z Antiochii została uduszona i pochowana w nieoznaczonym grobie.


Aleksy II, ponownie pod przymusem, 24 września 1183 roku mianował Andronika swoim współcesarzem. Długo już nie pożył. W listopadzie 1183 roku został uduszony na rozkaz Andronika a jego zwłoki wrzucono do morza.


Andronik, teraz samodzielny cesarz, poślubił wdowę po Aleksym II, córkę króla Francji Ludwika VII, Agnieszkę Francuską. Na swego następcę i współcesarza wyznaczył natychmiast jednego z synów, Jana Komnena.


Mimo brutalności i bezwględności, Andronik rozpoczął swe panowanie od szeregu potrzebnych i rozsądnych reform. Oczyścił administrację ze skorumpowanych urzędników i wprowadził rygorystyczne oszczędności. Walcząc z nadużyciami wystąpił też przeciwko arystokracji feudalnej, przedstawiając się jako trybun ludowy i opiekun ubogich. Walkę z możnowładcami prowadził jednak w sposób równie bezwzględny jak walkę o władzę i wkrótce przerodziła się ona w terror. Stopniowo od Andronika odwracali się wszyscy, a on z coraz większym okrucieństwem rozprawiał się z opozycją.


Chaos wewnętrzny negatywnie wpłynął na zdolności obronne państwa.  Bela III zajął szereg ziem bizantyńskich, m.in. Belgrad, Nisz i Sofię. Jednocześnie pod przywództwem żupana Stefana Nemanji dokonało się zjednoczenie ziem serbskich i od 1183 roku połączone wojska serbsko-węgierskie pustoszyły ziemie cesarskie.


Przeciwko rządom Andronika występowali także inni członkowie rodziny Komnenów. Jeden z nich, Izaak, ogłosił się w 1184 roku cesarzem na Cyprze i uniezależnił od Bizancjum, inny schronił się na dworze sycylijskim w Palermo i wzywał do zbrojnej interwencji przeciwko Andronikowi. W 1185 roku Normanowie z Sycylii najechali ziemie cesarstwa, zdobywając Durazzo i Saloniki, gdzie dokonali krwawej zemsty za pogrom łacinników.

 

Śmierć Andronika I

zlinczowanie Andronika I,

Konstantynopol, 12 września 1185 roku


We wrześniu 1185 roku Andronik zarządził egzekucję wszystkich więźniów i ich rodzin, za rzekomą zdradę i współpracę z najeźdźcami, a sam opuścił Konstantynopol by ruszyć do walki z Sycylijczykami. Wydawało się, że rozwiąże to problem opozycji antycesarskiej.


Jednak otwarty bunt przeciw cesarzowi wybuchł 11 września, gdy jego ludzie próbowali aresztować cesarskiego kuzyna, Izaaka II Angelosa. Izaak zabił wysłannika Andronika, Stefana Hagiochristoforitesa, i schronił się w Hagia Sophia. Wezwał stamtąd do buntu, a sam ogłosił się cesarzem bizantyńskim. Wkrótce rozruchy ogarnęły całe miasto.


Gdy zaalarmowany Andronik powrócił do Konstantynopola, nie był już w stanie zapanować nad wrzeniem. Wraz z Agnieszką Francuską próbował uciec łodzią na drugą stronę Bosforu, lecz został schwytany.


Następnego dnia Izaak II Angelos postanowił wydać znienawidzonego cesarza tłumowi. Andronika przywiązano do słupa, a następnie ucięto mu prawą rękę i wydłubano oczy. Potem wyrwano mu zęby i włosy, a twarz oblano wrzątkiem. W końcu zaciągnięto go na miejski hipodrom, gdzie zawieszono go za nogi między dwoma filarami. Tam zarąbano go mieczami, a ciało rozdarto na kawałki.


Na wieść o wydarzeniach w stolicy, zbuntowali się też żołnierze armii stacjonującej w Tracji i zamordowali współcesarza Jana Komnena. Z masakry ocalała Agnieszka Francuska, która wyszła potem za bizantyńskiego generała Teodora Branasa.


Izaak II Angelos mógł się teraz cieszyć władzą cesarską. Okoliczności jego wyniesienia spowodowały jednak, że nie troszczył się, by opanować samowolę administracji centralnej. Historyk współczesny mówił o nim, że handlował urzędami jak warzywami na targu. Osłabiony kraj musiał teraz sprostać wewnętrznym buntom i obcym interwencjom. Z potęgi Bizancjum czasów Manuela I w przeciągu kilku lat zostało niewiele.  Następne dwie dekady rządów dynastii Angelosów miały doprowadzić do zajęcia Konstantynopola przez rycerzy „czwartej krucjaty” i upadku Cesarstwa.

środa, 14 września 2011, przemyslaw_kmieciak

Polecane wpisy